Bệnh chốc là gì? Dấu hiệu nhận biết và cách xử lý đúng

Bệnh chốc là tình trạng nhiễm khuẩn nông trên da, thường gây mụn nước, mụn mủ và lớp vảy màu vàng mật ong đặc trưng. Bệnh gặp nhiều ở trẻ nhỏ và có khả năng lây từ người sang người. Nếu gãi hoặc chăm sóc tổn thương không đúng cách, vi khuẩn còn có thể lan sang vùng da khác. Nhận biết sớm dấu hiệu và điều trị đúng giúp kiểm soát nhiễm trùng, đồng thời giảm nguy cơ biến chứng.

Bệnh chốc là gì?

Bệnh chốc, hay impetigo, là một dạng nhiễm trùng da do vi khuẩn. Hai tác nhân thường liên quan là Staphylococcus aureus và Streptococcus pyogenes.

Vi khuẩn có thể xâm nhập khi hàng rào bảo vệ da bị tổn thương. Vết côn trùng cắn, vết gãi, trầy xước hoặc một bệnh da có sẵn đều có thể tạo đường vào cho vi khuẩn.

Bệnh thường được chia thành chốc không bọng nước và chốc bọng nước. Ngoài ra, ecthyma là dạng nhiễm trùng sâu hơn, tạo tổn thương loét và có nguy cơ để lại sẹo cao hơn.

Người đọc có thể tìm hiểu chi tiết hơn về nguyên nhân, hình ảnh và phương pháp điều trị bệnh chốc tại chuyên trang Da liễu Dr. Lai.

Bệnh chốc

Những dấu hiệu nào giúp nhận biết bệnh chốc?

Biểu hiện của bệnh thay đổi tùy thể lâm sàng. Tuy nhiên, tổn thương da tiến triển nhanh là đặc điểm cần chú ý.

Ở dạng không bọng nước, bệnh có thể bắt đầu bằng nốt đỏ hoặc mụn nhỏ. Tổn thương sau đó vỡ, rỉ dịch rồi hình thành lớp vảy màu vàng nâu giống mật ong. Đây là biểu hiện khá điển hình của chốc.

Chốc bọng nước lại tạo những bọng chứa dịch trên bề mặt da. Bọng có thể chuyển từ trong sang đục rồi vỡ, để lại vùng da đỏ và viền vảy mỏng.

Trẻ mắc bệnh thường ngứa và có xu hướng gãi. Khi tay chạm vào dịch từ tổn thương rồi tiếp xúc với vùng da khác, vi khuẩn có thể tiếp tục lan rộng.

Một số trường hợp còn xuất hiện sưng hạch hoặc khó chịu. Nếu trẻ sốt, tổn thương đau nhiều, sưng nóng hoặc lan nhanh, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám.

Tại sao trẻ em dễ mắc bệnh chốc?

Bệnh có thể xảy ra ở nhiều độ tuổi, nhưng trẻ nhỏ là nhóm thường gặp hơn. Da bị trầy xước trong lúc vui chơi hoặc gãi vết côn trùng cắn tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập.

Trẻ cũng thường tiếp xúc gần với nhau tại trường học, nhà trẻ hoặc khu vui chơi. Việc dùng chung khăn, quần áo và đồ dùng cá nhân có thể tạo thêm cơ hội truyền vi khuẩn.

Thời tiết nóng ẩm cũng thuận lợi cho bệnh phát triển. Đây là lý do phụ huynh cần chú ý hơn khi trẻ xuất hiện các vùng da rỉ dịch hoặc đóng vảy bất thường vào mùa nóng.

Bệnh chốc có lây sang người khác không?

Có. Chốc là bệnh nhiễm khuẩn da có khả năng lây truyền.

Vi khuẩn có thể truyền trực tiếp khi da của người khác tiếp xúc với tổn thương hoặc dịch tiết của người bệnh. Lây gián tiếp cũng có thể xảy ra qua khăn mặt, quần áo, ga giường và một số đồ dùng bị nhiễm dịch.

Vì vậy, người mắc bệnh không nên gãi hoặc bóc lớp vảy. Khăn và quần áo cũng không nên dùng chung với thành viên khác trong gia đình.

Rửa tay sau khi chăm sóc vùng da bệnh là biện pháp đơn giản nhưng quan trọng. Với trẻ nhỏ, nên cắt móng tay ngắn để hạn chế làm xước da khi gãi.

Bệnh chốc có nguy hiểm không?

Phần lớn trường hợp được điều trị đúng có thể kiểm soát mà không để lại vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, không nên vì vậy mà tự ý xử lý bằng các loại thuốc hoặc mẹo dân gian chưa rõ độ an toàn.

Khi nhiễm trùng lan xuống mô sâu hơn, người bệnh có thể gặp viêm mô tế bào. Một biến chứng hiếm gặp khác là viêm cầu thận sau nhiễm liên cầu. Chốc loét sâu cũng có khả năng để lại sẹo sau khi lành.

Đặc biệt, không nên tự mua kháng sinh uống hoặc bôi kéo dài. Việc sử dụng kháng sinh cần dựa vào mức độ tổn thương và đánh giá của nhân viên y tế.

Điều trị bệnh chốc như thế nào?

Hướng điều trị phụ thuộc vào số lượng tổn thương, phạm vi nhiễm trùng và tình trạng của người bệnh.

Với tổn thương khu trú, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng khuẩn tại chỗ phù hợp. Khi bệnh lan rộng, xuất hiện nhiều tổn thương hoặc có biểu hiện toàn thân, thuốc đường uống có thể được chỉ định.

Trong quá trình điều trị, vùng da bệnh cần được chăm sóc nhẹ nhàng. Không cạy vảy hoặc cố làm vỡ bọng nước vì hành động này làm tăng tổn thương da và phát tán dịch chứa vi khuẩn.

Nếu tổn thương tiếp tục lan, không cải thiện sau điều trị hoặc thường xuyên tái phát, người bệnh cần tái khám. Bác sĩ có thể đánh giá lại chẩn đoán hoặc thực hiện xét nghiệm khi cần thiết.

Điều trị bệnh chốc

Khi nào người bị chốc nên khám bác sĩ da liễu?

Một vài nốt da nhỏ có thể khiến người bệnh nhầm chốc với viêm da, herpes hoặc những bệnh lý khác. Việc phân biệt bằng mắt thường không phải lúc nào cũng chính xác.

Nên đi khám khi tổn thương lan nhanh, có nhiều mủ, đau tăng hoặc xuất hiện sốt. Trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch và người có bệnh nền cũng cần được đánh giá sớm hơn.

Tại Phòng khám Da liễu Dr. Lai, bác sĩ thăm khám hình thái tổn thương và đánh giá mức độ nhiễm trùng trước khi lựa chọn phương án điều trị. Xét nghiệm dịch từ tổn thương có thể được cân nhắc trong những trường hợp cần xác định vi khuẩn hoặc đánh giá đáp ứng thuốc.

Kết luận

Bệnh chốc là nhiễm trùng da có khả năng lây, thường biểu hiện bằng mụn nước, mụn mủ và vảy tiết vàng mật ong. Trẻ nhỏ là nhóm dễ mắc bệnh, đặc biệt khi da có vết xước hoặc thường xuyên tiếp xúc gần với người khác.

Khi nghi ngờ mắc chốc, người bệnh nên giữ sạch vùng tổn thương, hạn chế gãi và không dùng chung đồ cá nhân. Nếu tổn thương lan rộng, có sốt hoặc không cải thiện, nên khám bác sĩ da liễu để xác định nguyên nhân và sử dụng thuốc phù hợp.